Dünden Bugüne Tek Düzen Hesap Planı

0
414

Dünden Bugüne Tek Düzen Hesap Planı

 

Muhasebe sisteminde “Tek Düzen Muhasebe Hesap Planı” ülkemizde yürürlüğe girmeden önce, işletmelerin mali işlemleri, o işletmenin muhasebecileri tarafından bulunan hesap isimleriyle takip ediliyordu. Örneğin; “Mallar”, “Kasa”, “Müşteriler”, “Satıcılar” hesapları kullanılıyordu. Her şirketin muhasebesi, o şirketin muhasebecisinin geliştirdiği yöntemle tutulunca iç ve dış denetim zorlaşıyordu. Ayrıca eski sistem, küçük işletmelerde çok fazla fark edilmese de büyük işletmelerin isteklerine cevap veremediği için kayıtların tutulmasında ve takip edilmesinde zorluklara sebep oluyordu. İşlemler karıştıkça tutarlı ve doğru bilgiye ulaşmak da zorlaşıyordu.

Yeni ve bütün işletmelerin konuşacağı bir muhasebe diline ihtiyaç duyuluyordu. Nitekim Muhasebe Standartlarıyla birlikte, Tek Düzen Muhasebe Hesap dili ülkemize bu yönde cevap oldu.

1994 Yılında yeni muhasebe sistemi kabul edildi. Tek düzen hesap planındaki hesaplar Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından ihtiyaçlar doğrultusunda hesap isimleri Türkçe’ye uyarlandı. Böylece artık muhasebenin de bir dili oldu. Bu dil ülkedeki bütün şirketlerin muhasebe kayıtlarında kullanılacaktı. Böylece bütün şirketler aynı hesap kodu ve aynı hesap ismi üzerinde mali işlemleri kaydedebilir hale geldi.

Kanunda; muhasebe sistemi uygulama genel tebliği ile yapılan düzenlemenin amacı, işletmelerin faaliyetlerinin ve faaliyet sonuçlarının sağlıklı ve güvenilir bir biçimde muhasebeleştirilmesi; ve mali tablolar aracılığı ile ilgililere sunulan bilgilerin tutarlılık ve karşılaştırılabilirlik niteliklerini koruyarak gerçek durumun yansıtılmasının sağlanması ve işletmelerde denetimin kolaylaştırılması olarak ifade edilmiştir. Tebliğde;

a) Muhasebenin temel kavramları,

b) Muhasebe politikalarının açıklanması,

c) Mali tabloların ilkeleri,

d) Mali tabloların düzenlenmesi ve sunulması,

e) Tekdüzen hesap çerçevesi, hesap planı ve işleyişi konularında düzenlemeler yapılmıştır.

Tebliğde yapılan bu düzenlemelerin 01.01.1994 tarihinden itibaren tüm ülke düzeyinde; T.T.K’nın 177. maddesinde belirtilen koşullardaki şirketler için kullanılma zorunluluğu getirilmiştir.

Türkiye’de, muhasebe sisteminde tek düzen geçerli olduktan sonra işletmeler mali nitelikteki bilgileri daha sağlıklı kayıt altına almaya başladılar. Artık muhasebe sisteminde her mali işleme karşılık gelen bir muhasebe hesabı vardı. Hesap planında her türlü işletmeye hitap edecek kadar çok hesap ve istisnalar için boş bırakılmış hesaplar bulunuyordu. İşletmeler artık doğru ve tutarlı bilgiye daha hızlı ulaşabiliyordu. Türkiye’nin her yerinde aynı hesap kodu ve aynı hesap isminden oluşan sistem kullanıldığı için devlet ve özel denetimler kolaylaşmış oldu.

Özellikle işletmelerin muhasebe verilerini kontrol etmek ve bilgilendirmek amaçlı düzenlenen mali tablolar için tek düzen hesap cetvelinin oluşu, hem düzenleyen hem raporlayan, hem de inceleyen kişi yada kurumlara zaman tasarrufu ve kolaylık sağlamıştır.

Tek düzen hesap planının hesap kodlarındaki düzenek de muhasebe kayıtlarını yaparken hangi işlemi hangi hesabın karşısına yazacağımız konusunda yardımcı olmaktadır. Örneğin kasaya para girdiğinde;

1- Dönen Varlıklar

10- Hazır Değerler

100- KASA

Düzeneğiyle işletmenin varlığı olan paranın, 1 ile başlayan dönen varlık sınıfından, para yada para yerine geçen hesapların bulunduğu 10 ile başlayan hazır değerler grubundaki 100 Kasa Hesabına yazılır. Diğer bir örnekte, işletmede kullanılmak üzere bilgisayar alındığında;

2- Duran Varlıklar

25- Maddi Duran Varlıklar

255- DEMİRBAŞLAR

İşletmenin satmayı düşünmediği varlıklarını ifade eden 2 duran varlık başlığından, 25 maddi duran varlıklar grubundaki, 255 Demirbaşlar Hesabına kayıt yapılır. Farklı bir örnek olarak; Bankadan kredi çekilmesi durumunda;

3- Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar

30- Mali Borçlar

300- Banka Kredileri hesabına kayıt yapılır.

Hesap kodlarının mantığını çözmek, doğru yerde doğru hesabı kullanabilmek için yeterlidir. Hesabın adından ne işe yaradığını anlamasak bile hesabın koduna bakarak hesapla ilgili yorum yapabiliriz bu da bizi ezbercilikten uzaklaştırır. Ayrıca hesaplar; aktif, pasif ve düzenleyici olarak gruplandırılmıştır. Aktif hesaplar; varlıklarımız, pasif hesaplar; kaynaklarımız, düzenleyici hesaplar ise; aktifte veya pasifte eksi değer taşıyan hesapları (örn; 103 Verilen Çekler ve Ödeme Emirleri (-); çekli borcumuzu ifade eder fakat borç karşılığında varlığımızda artışa yol açtığından ve henüz çekin karşılığı ödenmediği için karşısındaki rakam bilançoda varlıklarımızdan düşülür. 591 Dönem Net Zararı (-); dönem sonunda elde ettiğimiz zararı kaydettiğimiz hesaptır, zarar diğer kaynaklardan düşülür.) ifade eder.

Tek düzen hesap planında yorucu işlemler de mevcut. Özellikle kar/zarar hesaplamalarında hesap yoğunluğu yaşanmaktadır. 7’li sınıftaki maliyet hesapları, 6’lı sınıftaki gelir tablosu hesaplarına devredilirken yansıtma hesapları kullanılıyor, bunun yerine aracısız devir yapılabilseydi hesap yoğunluğu bir nebze hafifletilebilirdi.

Sonuç olarak “Tek Düzen Muhasebe Hesap Planı’nın” uygulanması ile muhasebede doğru sonuçlara ulaşabilmek, raporlama ve denetimde büyük kolaylık elde edilmiştir.

TEILEN
Önceki İçerikEta Notları
Sonraki İçerikSQL

CEVAP VER