Yenileniyor
  • Adana
  • Adıyaman
  • Afyon
  • Ağrı
  • Amasya
  • Ankara
  • Antalya
  • Artvin
  • Aydın
  • Balıkesir
  • Bilecik
  • Bingöl
  • Bitlis
  • Bolu
  • Burdur
  • Bursa
  • Çanakkale
  • Çankırı
  • Çorum
  • Denizli
  • Diyarbakır
  • Edirne
  • Elazığ
  • Erzincan
  • Erzurum
  • Eskişehir
  • Gaziantep
  • Giresun
  • Gümüşhane
  • Hakkari
  • Hatay
  • Isparta
  • Mersin
  • İstanbul
  • İzmir
  • Kars
  • Kastamonu
  • Kayseri
  • Kırklareli
  • Kırşehir
  • Kocaeli
  • Konya
  • Kütahya
  • Malatya
  • Manisa
  • K.Maraş
  • Mardin
  • Muğla
  • Muş
  • Nevşehir
  • Niğde
  • Ordu
  • Rize
  • Sakarya
  • Samsun
  • Siirt
  • Sinop
  • Sivas
  • Tekirdağ
  • Tokat
  • Trabzon
  • Tunceli
  • Şanlıurfa
  • Uşak
  • Van
  • Yozgat
  • Zonguldak
  • Aksaray
  • Bayburt
  • Karaman
  • Kırıkkale
  • Batman
  • Şırnak
  • Bartın
  • Ardahan
  • Iğdır
  • Yalova
  • Karabük
  • Kilis
  • Osmaniye
  • Düzce
BIST 99.547
DOLAR 6,1325
EURO 7,2157
ALTIN 236,36

Fatura ve irsaliye hazırlarken dikkat!140 defa okundu

kategorisinde, 04 Haz 2008 - 10:36 tarihinde yayınlandı

İşadamları, ticari hayatın vazgeçilmez belgelerinden olan faturanın düzenlenmesinde sık sık mağduriyetle karşılaşıyor.
Bir esnafımızın şikayeti, çok sayıda kişinin yaşadıklarını gözler önüne seriyor: "Arabamızla bir müşterimize mal götürürken Maliye görevlileri fatura kesmiş olmamıza rağmen düzenlenme saati faturada yazılmadığı gerekçesiyle ceza kesti. Bu uygulama doğru mudur?" Fatura ve sevk irsaliyesi ile ilgili aldığımız buna benzer çok sayıda şikayet üzerine, konuyu ayrıntılı olarak masaya yatırma ihtiyacını hissettik.

Fatura, satılan emtia veya yapılan iş karşılığında müşterinin borçlandığı meblağı göstermek üzere emtiayı satan veya işi yapan tüccar ya da şirket tarafından müşteriye verilen ticari vesikadır. Faturanın en az bir asıl ve bir örnek olarak düzenlenmesi gerekiyor. Ancak ben mükelleflere faturalarını üç nüsha olarak bastırmalarını tavsiye ediyorum. Böylece müşteriye verilen asıl nüshadan geriye kalan bir nüshayı muhasebe fişinin altına koyarken, diğer nüshayı da sıra numarası halinde ayrıca muhafaza etmeleri mümkün olur. Faturada en az; faturanın düzenlenme tarihi, seri ve sıra numarası, faturayı düzenleyenin ve müşterinin adı, varsa ticaret unvanı, iş adresi, bağlı olduğu vergi dairesi ve hesap numarası, malın veya işin nevi, miktarı, fiyatı ve tutarı ile satılan malların teslim tarihi ve irsaliye numarası bilgileri yer almalıdır. Bu bilgileri ihtiva etmeyen faturalar hiç düzenlenmemiş kabul edilir. Vergi kanunlarına göre faturanın verilmemesi gibi alınmaması da suçtur. Bu suçu işleyenler hakkında Vergi Usul Kanunu’nun 353/1 maddesi gereği ceza veya fatura düzenlenmeyen malın değerinin yüzde 10’u nispetindeki meblağlardan yüksek olanı kadar özel usulsüzlük cezası kesilir.

Sevk irsaliyesi de mecburi
Fakat satıcıların müşteriye teslim etmek üzere taşıdıkları malın, faturası kesilmiş olsa da sevk irsaliyesi düzenlemeleri gerekiyor. Çünkü, fatura bulunsun veya bulunmasın mal harekatının mutlaka sevk irsaliyesine bağlanması mecburiyeti var. Satılan malın teslim tarihinden sonra veya teslimi anında düzenlenmiş olsa dahi faturada malın teslim tarihi ve irsaliye numarası yer almalı ve ayrıca sevk irsaliyesi de düzenlenmelidir. Malın alıcıya teslim edilmek üzere satıcı tarafından taşıttırıldığı hallerde satıcının, malın alıcı tarafından taşıttırılması halinde alıcının sevk irsaliyesini düzenlemesi veya taşıtta bulundurması gerekiyor.

Mükelleflerin, yarı mamul veya mamul mallarını, bazı işlemler yaptırmak üzere, göndermeleri ve bu malları geri getirmeleri durumunda götürülen ve geri getirilen mallar için gidiş ve geliş taşımaları sırasında ayrı ayrı sevk irsaliyesi düzenlemeleri isteniyor. Malların götürülmesinde düzenlenecek sevk irsaliyelerinin müşteriler bölümüne işlemi yapacak kimsenin adı ve soyadı, varsa ticaret unvanı, vergi dairesi ve hesap numarası ile yapılacak işin türü (mesela ‘boyamak, tamir etmek, parça değiştirmek, işlemek üzere’ şeklinde bir ibare) yazılmalı, işlem gördükten sonra malın tekrar taşınmasında düzenlenecek sevk irsaliyelerinin müşteriler bölümüne ise işlem türü ile işlemi yapana ilişkin bilgiler yer almalıdır. Girişleri farklı iki dükkânı bulunan bir mükellefin dükkânları arasında mal taşıması esnasında bile sevk irsaliyesi düzenlemesi gerektiğini söylersem sanırım durum daha iyi anlaşılacaktır.

Sevk irsaliyesinde de malın fiyatı ve bedeli dışında faturada bulunması gereken bilgilerin yer alması ve en az üç nüsha olarak düzenlenip bunların iki nüshasının emtiayı taşıyan araçta bulundurulması gerekiyor. Ayrıca irsaliyede malın fiili sevk tarihi de yazılmalıdır. Bu şartlardan herhangi birini taşımayan irsaliyeler düzenlenmemiş kabul edilir ve ceza kesilir. Fakat sevk irsaliyesinin düzenlenmediğinin tespiti halinde kesilecek ceza sınırlıdır. Yani irsaliyede, faturaya yazılması gereken meblağın yüzde 10’u nispetinde bir ceza mevzubahis değil.
Yukarıda sıralananlardan da anlaşılacağı üzere faturanın düzenleme saatinin yazılması gibi bir şart yok. Okurumuza kesilen ceza, fatura düzenleme saatinin yazılmamasına dayandırılmışsa kanuna aykırı bir durum söz konusu. Faturada bu bilgiler yer alıyorsa yersiz bir ceza uygulaması söz konusudur ve mağduriyetin giderilmesi için mahkemeye müracaat edilmesini tavsiye ediyorum.

Her türlü mal sevkinde düzenlenmesi gereken irsaliyenin en belirgin istisnası, nihai tüketicinin tüketim maksadıyla perakende olarak aldığı mala ait fatura v
eya satış fişini ibraz etmek şartıyla kendisinin taşıttırması halidir. Bu durumda, sevk irsaliyesi düzenlenmez ve aranmaz. Fakat burada şu noktaya dikkat edilmeli: Satan kişi şayet malı kendi taşıyor ve taşıttırıyorsa, alan kişinin nihai tüketici olup olmadığına veya malı tüketmek maksadıyla satın alıp almadığına, perakende satış fişi veya fatura düzenlenip düzenlenmediğine bakmadan sevk irsaliyesi mutlaka düzenlenmeli. İrsaliyenin aranmayacağı durum satıcı açısından değil, alıcı açısındandır. Alıcı son tüketici sıfatıyla satın aldığı perakende mallar için sevk irsaliyesi düzenlemez.

Kaynak:
Ahmet Yavuz
Zaman

Haber Editörü : Tüm Yazıları
YORUM YAZ