Anonim Şirketlerde Temsil yetkisi esas itibariyle yönetim kurulunun en başta gelen görevlerinden dir. Temsil görevi,yönetim kurulu üyeleri açısından bir hak olduğu kadar aynı zamanda borçtur. Temsil yetkisinin kullanılmasına ilişkin usul ve esaslar TTK’ da gösterilmiş çift imza kuralı ilke olarak benimsenmiştir.
TTK’ da Anonim şirketlerin temsiliyle ilgili düzenlemeler, limited Şirket Müdürleri hakkında da uygulanmaktadır. Çift imza kuralı ve Temsil yetkisi Limitet Şirketler için de geçerlidir. Anonim Şirketlerde Şirket sözleşmesinde özel bir temsil yöntemi benimsenmemişse TTK ‘nın 321/3.maddesine göre ‘’birlikte temsil’’ ilkesi geçerlidir. Buna göre Şirketin üçüncü kişilere karşı ve pay sahipleriyle yaptığı işlemler gereğince temsile yetkili olanlardan ikisinin imzası yeterlidir. Buna ‘’çift imza kuralı ‘’ denir.
Sözleşmede şirketin temsiline ilişkin bir düzenleme yoksa Yönetim kurulu üyelerinde başkan ve başkan yardımcısı ve yönetim kurulu üyeleri arasında herhangi bir ayrıcalık ve üstünlük yoktur.Burada kural olarak temsil yetkisini en az iki kişiye verilmesindeki amaç şirketi borç altına sokan işlemlerin denetimini sağlamak.Temsil yetkisine sahip yönetim kurulu üyeleri ,işletme konusu içine giren bütün işlemleri yapmaya yetkili olmakla beraber,gerek öz ve gerekse miktar yönünden yönün den yapılan sınırlamalar şirket içi ilişkilerde geçerli olsa da,dış ilişkilerde geçerli değildir.
Örneğin (A)’nın ancak 50.000,00 TL ye kadar olan işlemlerde yetkili olduğu (B)’ nin ise sadece alım-satım sözleşmeleri akdedebileceği şartı konulamaz. Bu tür sınırlamalar Ticaret siciline tescil edilse bile, bu durumdan olumlu yararlanılması mümkün değildir ve bu durum iyi niyetli üçüncü kişilere karşı ileri sürülemez. Genel kurul veya yönetim kurulu kararında gösterilen miktar yönünden limit sınırının aşılması,iç ilişki bakımından imza yetkililerinin sorumluluğunu gerektirir. Sözleşmede hüküm bulunmak kaydıyla Anonim Şirketlerde temsil yetkisi pay sahibi olmasa da müdürlere bırakılabilir. Fakat yönetim kurlu üyelerinden en az birine temsil yetkisinin verilmesi yasal zorunluluktur.(TTK md.319/1). Anonim Şirketlerde şirket adına düzenlenen kambiyo senetlerinde temsile yetkili kişilerce imzalanır ve temsil yetkisine haiz olmayan kimselerin keşide ve ciro ettiği kambiyo senedi,yetkisiz temsil hükümleri çerçevesinde değerlendirilir.Temsile yetkili olmadığı halde bir kambiyo senedine şirket adına imza atan kimse,senetteki borçtan şahsen sorumlu olur. Temsil açısından çift imza kuralını kabul eden bazı şirketlerde ,kasıtlı ve hileli davranışlarla ve sürekli bir şekilde,şirket adına düzenlenen kambiyo senetlerine unvan ile birlikte sadece bir yetkili kişinin imza attığı,borcun ödenmemesi ve şirkete karşı icra takibine girişilmesi durumunda ise çift imza taşımayan şirketi bağlamadığından dolayı borca itiraz edildiği görülmektedir. Bu şekilde ilgililer ödeme süresini uzatmaya çalıştığı gibi,kimi zaman borçtan dahi kurtulmaktadır.
Ticari güveni sarsan kötü niyetli hileli davranışlarla muhatabın zarara uğramasına sebep olan ve şirketin bilgisi ve isteği kapsamında yapılan çift imza kuralının kötüye kullanıldığının ispatı halinde,dolandırıcılık suçu kapsamında değerlendirmek mümkündür. Anonim şirketlerde çift imza kuralı geçerli olmakla birlikte,ihbar,ihtar ve tebligatlar yönetim kurulu üyelerinden sadece birisine yapılması halinde de geçerli olur.
SONUÇ:
Anonim şirketlerde temsil yetkisi açısından esas sözleşmede hüküm yoksa çift imza kuralı geçerlidir ancak üçüncü kişilere de pay sahibi olmasa da temsil yetkisi verilebilir fakat yönetim kurulundan birisinin de temsile yetkili kılınması gereklidir. Kambiyo senetlerine atılan tek imza esas sözleşme de çift imza kuralı varsa senede atılan tek imzayı bazı şirketler kötü niyetli ve hileli davranışlarla borcun ertelenmesi isteyip bazı durumlarda borç tan bile kurtulabilirler fakat bu davranışın kötü niyetle yapıldığını ispatı halinde dolandırıcılık hatta nitelikli dolandırıcılık kapsamında değerlendirilmesi mümkündür.Bu söz konusu davranışlarında hukuk düzeni tarafından korunması beklenmemelidir.
NİHAT ÇEVİK
SERBEST MUHASEBECİ MALİ MÜŞAVİR
