Hesap Uzmanlığı Nedir, Hesap Uzmanı Kimdir?

0
960

Bu yazı, Üniversitelerin dört yıllık lisans eğitimi veren Siyasal Bilgiler, Hukuk, İktisat, İşletme, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültelerinde öğrenimini sürdüren veya bu fakültelerden mezun olan adaylara meslek seçiminde yardımcı olmak ve Hesap Uzmanlığı mesleği hakkında bilgilendirmek amacıyla hazırlanmıştır.

I- HESAP UZMANLARI KURULU

Cumhuriyetin kuruluş yılları ile ikinci dünya savaşının şartları gereği konulmuş özel vergilerle bütünleşmiş eski rejimin yerine beyan esasına dayalı bugünkü modern vergicilik anlayışını getiren l950 yılında gerçekleştirilmiş vergi reformunun (Gelir Vergisi, Kurumlar Vergisi ve Vergi Usul Kanununun) hazırlık çalışmaları yapılırken çağdaş bir vergi sisteminin oluşturulması, topluma benimsetilmesi ve uygulama sonuçlarının denetlenmesi amacıyla özel bir kuruluş kanunuyla (4709 sayılı Kanunla) Maliye Bakanlığında üst düzey denetim araştırma ve danışma birimi olarak 29.05.1945 tarihinde Hesap Uzmanları Kurulu kurulmuştur.

1950 yılında yürürlüğe giren çağdaş yapıdaki Gelir Vergisi Sistemini işletmelere ve topluma benimseten Kurul, kuruluş amacı doğrultusunda Katma Değer Vergisinin hazırlık çalışmalarına katılarak harcama vergileri alanında gerçekleştirilen ve l985 yılında uygulamaya konulan bu reformun başarılı olması ve etkin bir şekilde uygulanması için görev almıştır.

Kamu Maliyesinin temel sorunu vergi konusuyla uğraşan Hesap Uzmanları Kurulu, hem ülke çapında üst düzeyde vergi denetimini gerçekleştirmekte, hem de vergi politikalarının belirlenmesi çalışmalarına katılarak modern vergi sisteminin oluşumunda ve topluma benimsetilmesinde görev üstlenerek Türk Vergi Sistemiyle özdeşleşmiş bulunmaktadır. Ülkemizde vergi hukuku, vergi yönetimi, denetim ve vergi inceleme konularındaki gelişmelere öncülük etmekte; vergi sistem ve tekniği, muhasebe, mali tablolar ve işletme denetimiyle ilgili kuramsal yapıların geliştirilmesi, uygulama kalitesinin artırılması ve bilgi düzeyinin yükseltilmesi amacıyla teknik ve bilimsel çalışmalar yapmakta ve bu çalışmaları kamunun hizmetine sunmaktadır.

II- HESAP UZMANLARININ GÖREV VE YETKİLERİ

Hesap Uzmanları Kurulu doğrudan Maliye Bakanına bağlı danışma ve denetim birimi olup bu Kurulun mensubu Hesap Uzmanları, Bakan adına büyük işletmeler nezdinde dış kamusal denetim yaparlar. İşletme denetiminin kapsamı 4709 sayılı Kuruluş Kanunu ile Maliye Bakanlığının Kuruluş ve Görevleri Hakkında l78 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede belirlenmiştir. Buna göre Hesap Uzmanlarının başlıca görevleri şunlardır:

a) Gelir Kanunlarının verdiği yetkiye dayanarak gerçek kişi ve kurumlar nezdinde vergi incelemesi yapmak,

b) Diğer mali mevzuat gereğince her türlü dış denetim işlerini yapmak ve sonuçlarını izlemek,

c) Vergi politikasının oluşumuyla ilgili çalışmalara katılmak, vergi sistem ve tekniğinin geliştirilmesi, uygulamadaki tereddüt ve aksaklıkların giderilmesi hususunda araştırmalar yapmak ve önerilerde bulunmak, vergi reform çalışmalarına katılmak,

d) Ekonomik ve mali yaşamdaki gelişmelere uygun olarak Kara Paranın Aklanmasının Önlenmesine Dair Kanun, Türk Parası Kıymetini Koruma Kanunu, Yabancı Sermayeyi Teşvik Kanunu, Dış Ticaret ve Teşvik Mevzuatı, Bankalar Kanunu, Sermaye Piyasası Kanunu, Menkul Kıymetler Borsası Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, Finansal Kiralama Kanunu, Ödünç Para Verme İşleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, İktisadi Kamu Kuruluşları, Dernek ve Vakıflarla ilgili mevzuatın gerekli kıldığı özel ihtisas ve deneyimi gerektiren alanlarda inceleme ve araştırmalar yapmak,

e) Maliye Bakanı tarafından verilen diğer görevleri yapmak.

Bu görevleri yerine getirirken Maliye Bakanı adına kanunların verdiği yetkiyi kullanan Hesap Uzmanlarına, her çeşit İhtisas Muhasebesi, Özel Hukuk, Mali Hukuk, Vergi Hukuku ve Türk Vergi Sistemi, Mukayeseli Vergi Hukuku ve Uluslararası Vergi Anlaşmaları, Vergi İnceleme ve Revizyon Teknikleri, İşletme Denetimi ve Finansal Tablolar Analizi alanlarında özel bir eğitim verilmektedir.

III- NİÇİN HESAP UZMANLIĞI ?

Bilinen bir gerçektir: İdarelerce sunulan maddi imkanlar meslek seçiminde tercihi belirleyen faktörlerin başında gelir. Ancak, insan yaşamında maddi olanakların ötesinde ihmal edilemez bazı esas ve değerler vardır. Bunlardan en önemlisi de meslek kariyeri sorunudur. Önünüzdeki seçeneklerden hangisinin gerçek anlamda genel kabul gören, her zaman ve her yerde geçerli olan bir meslek olduğu ve hangisinin kariyer mesleği olduğu iyi düşünülmeli ve analiz edilmelidir. Yapılan iş ve görevde ne kadar fonksiyonel olunabildiği ve ne ölçüde bağımsız karar verilebildiği hususu ihmal edilmemelidir. İşi planlama, stratejisini belirleme, yürütme ve yapılan işten somut sonuç elde edebilme konumunda olunup olunmadığı da insanın psikolojik yapısı açısından önem arzeder.

Hesap Uzma
nlığı, vurgulanan özellikleri taşıyan bir kariyer mesleğidir. Bu meslekte dar kalıplara sıkışıp kalmaktan, rutin iş ve işlemlerin sıkıcılığından söz etmek mümkün değildir.

Hesap Uzmanları Kurulu, kendine güvenen, kendini aşmak arzu ve kararlılığında olan, üretmek ve yaptığı işten sonuç almak isteyenler için önemli bir seçenek ve fırsat vermektedir.

Hesap Uzmanları Kuruluna Hesap Uzmanı olarak yetiştirilmek üzere alınan kişiler, belirtilen görevleri yapabilmeleri için bilinen batı üniversitelerince verilen yüksek lisans eğitimi düzeyinde programa bağlanmış kurs ve seminerler ile uygulamayı içeren üç yıl süreli hizmet içi eğitimle ihtisas elemanı olarak yetiştirilmektedir.

Bütün bu özellikler, Hesap Uzmanları Kurulunda kamu hizmetinin değişik alanlarında önemli görevler ifa eden ve etmekte olan çok sayıda şahsiyetin yetişmesini sağlamıştır. Ülke yönetiminde Bakan, Milletvekili, Büyükşehir Belediye Başkanı olarak sorumluluk alan Hesap Uzmanlarının yanısıra, Müsteşar, Müsteşar Yardımcısı, Genel Müdür, Sayıştay Üyesi, Genel Müdür Yardımcısı gibi üst düzey kamu görevlisi, belli bir büyüklük ve kapasitenin üzerindeki özel sektör kuruluşlarında üst düzey yönetici, mali koordinatör, mali danışman, denetçi ve mali analist olarak görev yapanlar bulunmaktadır.

Hesap Uzmanı kariyerini elde etmiş olanlar, serbest meslek erbabı olarak mali danışmanlık yapabilecekleri gibi Dış Denetim (Auditing) yapmak üzere bağımsız Dış Denetim Şirketi kurabilir, ortak olabilir, o şirketlerde çalışabilirler.

Ayrıca, 3568 sayılı Kanun gereğince Yardımcılık dönemi dahil, l0 yıl Hesap Uzmanlığı görevini yapanlar Yeminli Mali Müşavir olmaya hak kazanırlar. Serbest Muhasebeci Mali Müşavir olabilmek için 8 yıllık süre yeterlidir.

Hesap Uzmanları öğretim üyesi veya öğretim görevlisi olarak üniversitelerde muhasebe, kamu maliyesi ve vergi hukuku gibi dersleri de vermektedirler.

IV-KURULUN ÇALIŞMA DÜZENİ

Hesap Uzmanları Kurulunun merkezi Ankarada olup; mesleki faaliyetleri ülke düzeyinde devamlı ve geçici inceleme yerleri esasına göre düzenlenmektedir.

Devamlı inceleme yerleri Ankara, İstanbul ve İzmirdir. Geçici inceleme yerlerindeki faaliyetleri ise turne esasına göre, turne yapılacak yerin iklim ve ulaşım koşulları gözönünde bulundurularak yaz aylarında ortalama 3-4 ay sürelidir. Turne süresi Hesap Uzmanının kıdemi itibariyle 1 aya kadar inebilmektedir. Geçici ve devamlı inceleme yerlerindeki görevlendirmeler Bakan tarafından onaylanan Genel Çalışma Planında belirlenmektedir.

Hesap Uzmanları gerek devamlı, gerekse geçici inceleme yerlerinde ekip halinde veya tek başına çalışırlar.

V- ÇALIŞMA ORTAMI

Hesap Uzmanları Kurulu, bilgi teknolojisinin olanaklarını kullanan çağdaş bir çalışma ortamına sahiptir. Teknolojik yenilikleri ve denetim stratejilerindeki gelişmeleri Türk Vergi Sistemine taşımanın öncüsü olan Hesap Uzmanları Kurulu, her bir Hesap Uzmanının kullanımına bir PCnin sunulduğu ve bunlara bağlı network sistemi ile denetimden yazışmalara kadar her türlü çalışmanın bilgisayar ortamında gerçekleştirildiği modern bir ortam sunmaktadır.

VI- ÖZLÜK HAKLARI

Hesap Uzmanları ile Yardımcıları, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine göre Genel İdari Hizmetler Sınıfı içinde yer almaktadır. Mesleğe 9uncu derece kadro ile başlayan Hesap Uzman Yardımcıları yeterlik sınavında başarı sağladıklarında Hesap Uzmanlığına atanmaları sırasında kanun gereğince iki derece verilerek 7nci derece kadroya yükseltilirler. Görevleri devam ederken Devlet Memurları Kanununun sağladığı imkanlardan yararlanarak 8inci yılın sonunda ilk dört derece kadrodan aylık almaya başlarlar. Hesap Uzmanları ve Yardımcıları aylık dışında ek gösterge, temininde güçlük zammı, iş güçlüğü zammı, özel hizmet tazminatı, denetim tazminatı alırlar. Ayrıca görev merkezleri dışındaki geçici görevlendirmelerde (turnede) yurt çapında denetim yetkileri bulunması nedeniyle Harcırah Kanununa göre farklı bir gündelik de (harcırah) ödenmektedir. Kamu konutlarından da görev tahsisli olarak; yani süre sınırlaması olmaksızın yararlanmaları sağlanır.

15 Ocak 2004 tarihi itibariyle yeni göreve başlayan Hesap Uzman Yardımcısının aylık geliri yaklaşık olarak 1.450 milyon liradır. Bu tutar, Kamu kesimindeki denetim elamanlarına sağlanan imkanlar ortalamasının üzerindedir.

VII- YURT DIŞINA GÖNDERİLME

Kurulda eğitimin sürekliliği ilkesi benimsenmiş olup, hizmetiçi eğitimin doğal bir uzantısı olarak Hesap Uzmanları, Kurul Yönetmeliği gereğince mesleki bilgi ve görgülerini artırmak ve Bakanlıkça kendilerine verilecek konularda etüd ve araştırmalar yapmak üzere bir yıl süreyle geçici görevle yurt dışına gönderilmektedir. Ayrıca, Bakanlık ve ilgili Üniversitelerce belirlenen şartları taşıyan Hesap Uzmanlarına, Devletçe tanınan kontenjanlar çerçevesinde ortalama iki yıllık süreyle, kıdem sırasına göre yurt dışında lisansüstü öğrenim (master) yapma imkanı sağlanmaktadır.

TEILEN
Önceki İçerikHesap Uzmanlığı
Sonraki İçerikSınav Soruları

CEVAP VER