Kasa sayım noksanlıkları

0
260

 

Kasa sayım noksanlıkları

Envanter neticesinde bulunan fiili kasa mevcudu kasa hesabının defter bakiyesinden daha az ise kasa noksanlığı söz konusudur.

Kasa noksanlığının olması durumunda yazılacak olan yevmiye maddesi:

_______________________________ / _____________________________

197 SAYIM VE TESELLÜM NOKSANLARI 900.000

197.01 Kasa sayım noksanlığı

100 KASA 900.000

Kasa sayım noksanlığının kaydı

_______________________________ / _____________________________

şeklinde olacaktır.

Kasa sayım noksanlığı hesabının kapatılması farkın doğuş sebebine göre değişmektedir.

Kasa sayım noksanlığının sebebi bulunamazsa, bu noksanlığın önemli tutarda olup olmamasına göre değerlendirme farklı olacaktır. Kasa noksanlığı önemsiz miktarda, aynen mal stoklarında ol­duğu gibi normal kabul edilebilecek bir fire oranında ise, bu farkın sonuç hesaplarına atılması vergi uygulaması açısından bir sakınca doğurmayacaktır. Kasa sayım noksanlığı işletmenin yoğun kasa faa­liyetleri neticesi veya bozuk para sıkıntısı dolayısiyle ortaya çıkmış olabilir. Bu gibi farkların normal tire sayılması doğaldır. Ancak normal kabul edilebilecek fire ölçüsünün ne olduğu vergi kanunlarımızca be­lirlenmediğinden kişiye göre değişecektir. Vergi matrahını pek fazla değiştirmeyen bir noksanlığı gidere yazmakta bir sakınca olmaya­caktır. Danıştay 4.cü Dairesi kararlarına göre normal kabul edilebile­cek noksanlıklar gidere yazılabilir. Ancak bu durumda kasa sayım fazlalıklarının da gelire kaydedilmesi gerekir.

Bu durumda yazılacak yevmiy
e maddesi :

_______________________________ / _____________________________

659 DİĞER OLAĞAN GİDER VE ZARARLAR 60.000

659.01 Kasa Sayım Noksanlığı

197 SAYIM VE TESELLÜM NOKSANLARI 60.000

197.01 Kasa Sayım Noksanlığı

Kasa sayıım noksanlığının gidere kaydı

_______________________________ / _____________________________

şeklindedir.

Sebebi bulunamayan kasa sayım noksanlıkları gidere yazılmadığı durumda ya "Sayım ve Tesellüm Noksanlıği" hesabı ile bilançoda görülür, ya da "Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler" hesabına devredilerek bu hesap içinde gelir tablosunda yer alır.

Muhasebe kayıtları :

_______________________________ / _____________________________

001 KAPANIŞ BİLANÇOSU 60.000

197 SAYIM VE TESELLÜM NOKSANLARI 60.000

Kapanış kaydı

_______________________________ / _____________________________

veya

_______________________________ / _____________________________

689 OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR 60.000

689.01 Kanunen Kabul Edilmeyen Giderler

197 SAYIM VE TESELLÜM NOKSANLARI 60.000

197.01 Kasa sayım noksanlığı

Kasa Sayım Noksanlığının kanunen kabul

edilmeyen giderlere devri

_______________________________ / _____________________________

olarak yazılacaktır.

Kasa sayım noksanlığının önemli miktarda olması durumunda tersi ispatlanamadığından işletmenin kusurundan veya işletme sa­hiplerinin çektiği paralardan meydana gelmiş olabilir. Bu nedenle, kasa sayım noksanlığının matrahtan indirilmesi kabul edilemez.

Kasa sayım noksanlığının sebebi bulunursa Kasa Sayım Nok­sanlığı hesabı kapatılarak ilgili hesaba devredilir.

Kasa sayım noksanlığı normal olarak, kasadan ödenen paranıın kayıtlardan çıkışının yapılmamasından, tahsil edilmesi gerekenden eksik para tahsil edilmesinden, ödenmesi gerekenden fazla para ödemesi yapılmasından kaynaklanabilir. Bu durumda kasa sayım noksanlığı hesabı ilgili hesaplara devredilerek kapatılır. Diğer bir ifade ile kasa sayım noksanlığı hesabı alacaklı ilgili hesap borçlu olarak kaydedilir. Kasa sayım noksanlığı bu sebeplerin dışında suis­timallerle de ortaya çıkmış olabilir.

(i) Kasa noksanlığının memur veya veznedarın kusurundan veya zimmetine para geçirmesinden ileri gelmesi :

Kasa açığı işletmede çalışan bir memurun veya veznedarın kusurundan ortaya çıkmış ise, bu fark ilgili şahsa tazmin ettirilir. Eğer veznedar kasa tazminatı alıyorsa bu fark kasa tazminatından düşülür. Kasa sayım noksanlığı ilgili şahısların cari hesabına atıl­dığında :

___________________________________ / _________________________________

135 PERSONELDEN ALACAKLAR 2.500.000

135.12 Mehmet Kil 2.500.000

197 SAYIM VE TESELLÜM NOKSANLARI 2.500.000

197.01 Kasa sayım noksanlığı 2.500.000

Kasa sayım noksanlığının ilgili şahısların

cari hesabına atılması

___________________________________ / _________________________________

olarak kaydedilir. Kasa sayım noksanlığı veznedarın kasa tazminatın­dan kesildiğinde ise :

___________________________________ / _________________________________

770 GENEL YÖNETİM GİDERLERİ 462.000.000

770.01 Personel ücretleri ve giderleri

360 ÖDENECEK VERGİ ve FONLAR 85.970.000

360.01 Gelir vergisi 83.200.000

360.02 Damga vergisi 2.770.000

361 ÖDENECEK SOS. GÜV. KES. 73.920.000

360.01 Sosyal Sigorta Primi 64.680.000

360.02 İşsizlik Sigortası 9.240.000

135 PERSONELDEN ALACAKLAR 2.500.000

135.12 Mehmet Kil 2.500.000

100 KASA 299.610.000

Ücretlerin Ödenmesi

___________________________________ / _________________________________

şeklinde yazılır. Danıştayın aldığı bir karara göre kasa tazminatı bir zarar karşılama olduğundan vergiye tabi tutulmaz. Yukarıdaki yev­miye maddesinde kasa tazinatı Personel Ücretleri içinde yer almıştır.

Zimmete para geçirilmesi durumunda ilgililer hakkında açılacak davanın neticelenmesine kadar yukarıda belirtilen şahıs cari hesapla­rının açılması gerekir. Dava açılması VUK’nun 323. maddesine göre dava safhasındaki alacakların şüpheli alacaklara atılmasına ve bunlar için karşılıık ayrılarak gidere yazılabilmesine imkan sağlamakla bera­ber vergi uygulamasında muvazaalı durumlar yaratabileceğinden sağlıklı bir yol değildir. Bu nedenle, mahkeme kararına kadar memur veya veznedar tarafından çalındığı kesin olarak saptanmadıkça kasa sayım noksanlığının şüpheli alacak yolu ile gidere yazılması vergi ih­tilafı doğurabilecektir.

Mahkeme kararı ile hırsızlık olayının kesinleşmesinden sonra çalınan para ile paranın kaynağı arasında ilişkinin kurulması gerekir. Danıştay 4. cü Dairesi almış olduğu bir kararında çalınan paraların, gelirin elde edilmemiş olduğu gerekçesi ile matraha ilâve edilmemesi gerektiğini açıklamıştır. İşletmede bulunan paralar mutlaka bir gelir doğurucu faaliyet neticesinde doğmuş olmayabilir. Bu durumda, bu paraların gelirden düşmesi veya gidere yazılması mantıklı değildir. Ayrıca, vergi idaresi, iş yerinde hırsızlık yolu ile çalınan malların gider yazılamayacağı yönünde kesin bir uygulama Içindedir.

Bununla beraber, hırsızlık ve suistimal neticesi çalınan paranın, mahkeme kararı ile kesinleştikten sonra şüpheli alacaklara kaydetme yolu ile tamamının veya bir kısmının karşılık ayrılarak gidere yazılma­sı yolu açıktır. Eğer çalınan paranın mahkeme kararı ile bir daha tah­sil edilemeyeceği kesinleşirse doğrudan doğruya Değersiz Alacakla­ra kaydedilerek giderek yazılır.

Şüpheli alacaklara kaydedilip, karşılık ayrıldığında :

___________________________________ / _________________________________

128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR 2.500.000

128.01 Mehmet Kil 2.500.000

135 PERSONELDEN ALACAKLAR 2.500.000

135.12 Mehmet Kil 2.500.000

Personelden olan alacağın şüpheli alacağa

kaydı

___________________________________ / _________________________________

654 KARŞILIK GİDERLERİ 2.500.000

654.01 Şüpheli AIacak Giderleri 2.500.000

129 ŞÜPHELİ TICARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI 2.500.000

129.12 Mehmet Kil 2.500.000

Şüpheli Alacak için karşılık ayrılması

___________________________________ / _________________________________

veya değersiz alacağa kaydedildiğinde :

___________________________________ / _________________________________

689 OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR 2.500.000

689.03 Değersiz Alacaklar 2.500.000

135 PERSONELDEN ALACAKLAR 2.500.000

135.12 Mehmeı Kil 2.599.000

Tahsiline imkan kalmayan alacağın

değersiz alacaklara kaydı

___________________________________ / _________________________________

şeklinde yapılır.

(ii) Kasa noksanlığının işletme dışındaki şahıslar tarafından yapılan hırsızlık dolayısıyle meydana gelmesi :

Yapılan hırsızliğın faili bilinirse bir alacak davasına dönüşeceğin­den bir önceki kısımda belirtilenlere benzer işlemler ve muhasebe kayıtları yapılacaktır. Ancak, “Personelden Alacaklar” hesabı yerine "Diğer Çeşitli Alacaklar" hesabı kullanılacaktır. Eğer yapılan hırsızlığın faili bulunamazsa, hırsızlık olayının bir karakol zaptı ile kesinleşme­sinden sonra GVK’nun 40. maddeesi çerçevesinde düşünülerek gi­dere yazılması mümkündür.

Bununla beraber böyle bir durumla karşılaşan işletmelerin Maliye Bakanlığından yapmaları gereken işlemle ilgili mukteza istemeleri ve ondan sonra işlem yapmaları uygun olur.

Bu durumda yazılacak yevmiye maddesi Kasa sayım noksanlığı­nın veya doğrudan doğruya Kasa hesabının "Olağandışı Gider ve Zararlar" hesabına devri şeklindedir :

___________________________________ / _________________________________

689 OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR 18.000.000

689.04 Çalınan Paralar

100 KASA 18.000.000

Çalınan paraların gider hesabına devri

___________________________________ / _________________________________

CEVAP VER