Ödenen primler hangi durumda geri alınabilir?

0
258

Okurlarımızdan aldığımız sorulara göre en çok merak edilen konulardan biri, Sosyal Güvenlik Kurumu’na (SGK) ödenen primlerin geri alınmasının mümkün olup olmadığına ilişkin…

Öncelikle, ödenen primlerin geri alınmasının, belli şartlarla mümkün olduğunu söyleyelim. Primlerin geri alınması, biri ‘yaşlılık toptan ödemesi’, diğeri ‘ölüme bağlı toptan ödeme’ olmak üzere iki şekilde oluyor. 
Yaşlılık toptan ödemesi, sigortalı olarak çalıştığı işten ayrılan veya işyerini kapatan sigortalının, yaşlılık (emekli) aylığı bağlanması için gerekli yaş şartını doldurduğu halde, malullük ve yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazanamaması durumunda söz konusu olabiliyor. Ölüme bağlı toptan ödeme ise, sigortalının ölümü halinde, ölen sigortalının hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanamaması durumunda söz konusu oluyor. Bu durumda, ölüm tarihi esas alınmak kaydıyla hesaplanan ölüm toptan ödeme tutarı, sigortalının eşine, çocuklarına, ana ve babasına Kanun’da belirtilen hisseler oranında paylaştırılıyor.

İADE EDİLECEK PRİMLER
4/a (SSK) kapsamında ödenen primlerin iadesinde; 1 Ekim 2008 tarihinden önceki döneme ilişkin sigortalının kendisinin ve işverenlerinin ödediği, 1 Ekim 2008 tarihinden sonraki döneme ilişkin ise sigortalının kendisi adına bildirilen malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi iadeye konu oluyor.
4/b (Bağ-Kur) kapsamında ödenen primlerin iadesinde; 1 Ekim 2008 öncesi ve sonrası ayrımı olmaksızın sigortalının ödediği malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi iadeye konu oluyor.
Sigortalının, varsa hizmet borçlanmaları ile isteğe bağlı sigorta primleri de toptan ödemelerine dahil ediliyor. Ancak kısa vadeli sigorta kolları (iş kazası ve meslek hastalığı ile hastalık ve analık sigortası) ile genel sağlık sigortası primleri iade edilmiyor.

1 EKİM 2008 ÖNCESİ İÇİN FAİZ YOK
İade edilecek primlerin 1 Ekim 2008 tarihinden önceki döneme ait kısmı için, 1 Ekim 2008 tarihine kadar faiz hesaplanmıyor. Faiz (güncelleme katsayısı), 1 Ekim 2008 tarihinden önce ödenmiş olan primlerin 
1 Ekim 2008 tarihindeki tutarı ile 1 Ekim 2008 tarihinden sonra ödenmiş primlere uygulanıyor. 
Buna göre, 1 Ekim 2008 tarihinden önceki döneme ilişkin iade edilecek primlerin 1 Ekim 2008 tarihindeki tutarı, 1 Ekim 2008 tarihinden itibaren; 1 Ekim 2008 tarihinden sonraki her yıla ait prim tutarları ise primin ait olduğu yıldan itibaren, yazılı istek tarihine kadar geçen yıllar için, her yılın gerçekleşen güncelleme katsayısı ile güncellenerek, toptan ödeme şeklinde ödeniyor. 

GÜNCELLEME KATSAYISI
Güncelleme katsayısı; her yılın aralık ayına göre Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan en son temel yıllı (2003) TÜFE değişim oranının yüzde 100’ü ile sabit fiyatlarla gayri safi yurtiçi hasıla (GSYH) gelişme hızının yüzde 30’nun toplamına (1) tam sayısının ilave edilmesi sonucu bulunan değeri ifade diyor. 

İADE İÇİN BAŞVURU
Sigortalıya yapılacak iade için, 4/a sigortalılarının çalıştığı işten ayrıldıktan, 4/b sigortalılarının işyerini kapattıktan sonra, örneği SGK’ca hazırlanan tahsis talep ve beyan taahhüt belgesi ile başvurması gerekiyor.
Hak sahiplerine yapılacak ölüm toptan ödemesi için ise hak sahiplerinin, örneği SGK’ca hazırlanan tahsis talep ve beyan taahhüt belgesi ile başvurmaları gerekiyor. Tahsis talep dilekçesine ayrıca;

l 18 yaşını doldurmayanlar hariç, ortaöğrenim görmesi halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim görmesi halinde 25 yaşını doldurmayan erkek çocukların ilgili öğretim kurumundan alacakları öğrenci belgesi,

l Malul çocuklar için sağlık kurulu raporu, eklenmesi gerekiyor.

YORUMSUZ
Stratejİk önemi gündemden düşmeyen bor madeni ile ilgili olarak; Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü’nün 2003 yılında kurulduğunu, Enstitü’nün olanakları ölçüsünde özverili çalışmalar yaptığını ve Ulusal Bor Araştırma Enstitüsü’nün kendisine ait binası olmadığını biliyor musunuz?

GÜNÜN SÖZÜ
‘Zorluklar, başarının değerini artıran süslerdir.’ Moliere

Fiili hizmet zammı sigorta başlangıcını geri götürmez
Askerliğimi yedek subay olarak yaptım. Bağ-Kur’luyum. Emekli Sandığı askerliğimi 14 ay hizmet, 3 ay 15 gün de fiili hizmet zammı olarak gösteriyor. Bağ-Kur, fiili hizmet zammını emeklilik hesabında kabul etmiyor. Bu doğru mu? Doğru değilse Bağ-Kur’a nasıl ispat edebilirim? 23 yıl 8 ay Bağ-Kur hizmetim var. Başlangıç 15.06.1984. 01.01.1960 doğumluyum. Ne zaman emekli olabilirim? Hüseyin Baysal
Emekli Sandığı’na tabi olarak geçen hizmetlere ait fiili hizmet süresi zamları (FHZ) SSK veya Bağ-Kur’a tabi çalışanların hizmet birleştirmelerinde Emekli Sandığınca normal hizmet süresi olarak bildirilir ve tamamı emeklilikte geçerli hizmet süresinden sayılır. Ancak FHZ süreleri sigortalılık başlangıcını geriye götürmez ve yaştan düşülmez. 15.06.1984 Bağ-Kur başlangıcı ve öncesindeki Emekli Sandığı hizmetinize göre emeklilik için 47 yaş koşuluna tabisiniz. Yaşınız dolmuş, 25 tam yıllık sigortalılık süreniz de Emekli Sandığı hizmetinizle birlikte dolmuş olmalı. Birleştirilmiş hizmet sürenizin son kontrolünü yaptırıp emeklilik için başvurabilirsiniz.

Memur kadrosuna geçerken almadığım tazminatımı alabilir miyim?
1982 yılında özel sektörde sigortalı olarak işe başladım. 1984 yılında 20 ay askerlik borçlanmasını ödedim. 1986-1987 yılları arasında yine özel sektörde çalıştıktan sonra 1988-1996 yıllarında Dokuz Eylül Üniversitesi’nde işçi kadrosunda hizmet yaptım. 1996 Mayıs ayında memur kadrosuna intibakım (hizmet birleştirmesi ile) yapıldı. 1998 yılında Celal Bayar Üniversitesi’ne geçtim. Toplam sigortalılık hizmet süremi internetten 5015 gün olarak hesapladım.
Emekliliğim hangi 
kadro (memur mu, işçi mi) üzerinden olacak? Memur kadrosuna geçerken almadığım kıdem tazminatını emekli olurken alacak mıyım? Alacağım tazminat miktarı ne kadar olacak? Ali Semiz
2829 sayılı hizmet birleştirmesine ilişkin Kanun gereğince memur statüsünden 5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre emekli olursunuz. 1988-1996 yılları arasında Dokuz Eylül Üniversitesi’nde işçi kadrosunda geçen hizmetlerinize ilişkin almadığınız kıdem tazminatı (memuriyette geçen hizmet toplamınız 30 yılı geçmezse), memuriyetten emekli olurken emeklilik ikramiyesi gibi hesaplanarak tarafınıza ödenir. Emekli olurken alacağınız bir yıllık 
tazminat tutarı, bir yıllık emeklilik ikramiyesi kadar olur.

Belirli süreli sözleşmeyle çalışanın işsizlik ödeneği
Belirli süreli iş sözleşmesi ile çalışan ve işsizlik ödeneği için gerekli tüm şartları sağlayan sigortalı, sözleşme sona erdiğinde işsizlik ödeneği alabilir mi? F.D.
Belirli süreli hizmet sözleşmesiyle çalışan sigortalı, sözleşme süresinin bitimi nedeniyle işsiz kalması halinde, diğer şartları da taşıması kaydıyla işsizlik ödeneğine hak kazanır.

Metin Taş-Sezgin Özcan

CEVAP VER