Yabancı Paralar

0
240

 

YABANCI PARALAR

a. Ticaret hukukuna göre yabancı paraların değerlemesi

Dövizler olarak adlandırılan yabancı ülke paraları TTK hükümle­rine göre borsa rayicine göre değerlenir. Borsada kote olmayan veya kambiyo borsası bulunmayan yabancı paralar Ferdi teşebbüs­lerde; en çok bilanço gününde işletme için haiz oldukları değer üze­rinden, sermaye şirketlerinde ise; TTK’nun 462. maddesine göre, maliyet kıymetlerini geçmemek üzere bir bedelle değerlenebilirler. Buradaki maliyet kıymeti alış bedeli olmaktadır.

b. Vergi mevzuatına göre yabancı paraların değerlemesi

VUK hükümlerine göre, yabancı paralar borsa rayici ile değerle­nir. Borsa rayicinin uygulanmasında bir muvazaa olduğu anlaşılırsa bu rayiç yerine alış bedeli esas alınır. Yabancı paranın borsada rayici yoksa değerlemeye uygulanacak kur Maliye Bakanlığınca tesbit olu­nur.

Maliye Bakanlığı günlük kurların tesbiti yetkisini Merkez Bankası­na bıraktığından, değerlemede Merkez Bankası tarafından yayınla­nan kurlar esas alınır.

Envanter İşlemleri

Yabancı paraların envanteri aynen kasa hesabının envanteri gibi yapılır. Yabancı paralarla ilgili envanter listeleri düzenlenirken yaban­cı paralar cinsleri, itibari değerleri, miktarları itibariyle bir sıra numara­sı dahilinde sıralanır. Envanter listesinde, yabancı paraların alış değerlerinin ve borsa rayiçlerinin de belirtilebilmesi için iki tane tutar­lar sütunu olması gerekir.

Yabancı paralar muhasebe kayıtlarına alış değerleri ile girdiğin­den, hem bu paraların Türk lirasına çevrilmesi, diğer bir ifade ile, sa­tılması sırasında; hem de dönem sonunda elde kalan yabancı para­ların borsa rayicine göre değerlenmesi sırasında bir gelir veya zarar söz konusu olmaktadır.

Dönem içinde yabancı paraların alınması ve satılması dolayısıyla doğan kâr veya zarar genel muhasebe prensipleri çerçevesinde "Kambiyo Karları" veya "Kambiyo Zararları" olarak muhasebeleştirilir. Dönem sonunda bu hesaplar Dönem Kar ve Zararı hesabına devre­dilir.

Burada konumuz itibariyle dönem sonundaki değerleme farkı üzerinde duracağız.

Yabancı paraların, dönem sonunda alış değerleri ile borsa rayiç­leri arasındaki fark değerleme farkıdır. Bu fark kadar yabancı paralar hesabı borçlanacak veya alacaklanacak, bunun karşılığında "Kam­biyo Karları" hesabı alacaklanacak veya "Kambiyo Zararları" hesabı borçlanacaktır.

Eğer, dönem sonundaki yabancı paraların borsa rayici alış değerlerinden fazla ise, bir kur geliri; Borsa rayiçleri alış değerlerin­den düşük ise bir kur zararı ortaya çıkmaktadır.

Değerleme farklarının doğrudan doğruya yabancı paralar hesabı­na yazılmayıp "Yabancı Paralar Değer Kaybı" hesaplarına yazılması daha uygundur.

Yazılacak yevmiye maddeleri :

______________________ / ________________________
100 KASA 6.500

100.03 Yabancı paralar

100.03.002 Yabancı paralar değer artışı
646 KAMBİYO KARLARI 6.500
646.01 Yabancı paralar kur gelirleri
Kur gelirleri kaydı
______________________ / ________________________

______________________ / ________________________
656 KAMBİYO ZARARLARI 4.300
656.01 Yabancı paralar kur zararları
100 KASA 4.300

100.03 Yabancı Paralar
100.03.003 Yabancı Paralar Değer Kaybı
Kur zararlarının kaydı

______________________ / ________________________

şeklinde olur.

Yabancı paralar alış değerleri ile muhasebeleştirildiğinde ertesi dönem başında değerleme farklarının kapatılarak gelir veya gider hesaplarına devredilmesi gerekir. Değerleme farklarının, doğrudan doğruya yabancı paralar değer artışı veya değer kaybı hesaplarına kaydedilmesi yabancı paralar hesabının alış değerli bakiyesinl bozmamakta, böylece ertesi sene başında sadece yabancı paralar de­ğer artışı veya değer kaybı hesapları kapatılmaktadır.

Ertesi dönem başında yazılacak yevmiye maddelerlni gösterecek olursak:


______________________ / ________________________
681 ÖNCEKİ DÖNEM GİDER VE ZARARLARI 6.500
100 KASA 6.500

100.03 Yabancı Paralar
100.03.002 Yabancı Paralar
Değer Artışı
Değer artışının kar ve zarara devri
______________________ / ________________________


veya

______________________ / ________________________
100 KASA 4.300

100.03 Yabancı Paralar

100.03.003 Yabancı Paralar Değer Kaybı
671 ÖNCEKİ DÖNEM GELİR VE KARLARI 4.300
Değer kaybının kar ve zarara devri

______________________ / ________________________

şeklinde olacaktır.

Yukarıdaki açıklamadan anlaşılacağı üzere yabancı paralar de­ğer artışı ve değer kaybı hesapları Kasa hesabının alt hesabı olan Yabancı Paralar hesabının yardımcı hesapları olarak aktif ve pasif bi­lanço hesapları olup, dönem sonunda açılmakta ve ertesi dönem başında kapatılmaktadır.

TEILEN
Önceki İçerikYasal Yedekler
Sonraki İçerikVerilen Depozito ve Teminatlar

CEVAP VER